Blockchain ដំណើរការយ៉ាងដូចម្តេច?

១. Blockchain ជាអ្វី?

Blockchain គឺជា បញ្ជីកំណត់ត្រាទិន្នន័យឌីជីថល ដែលត្រូវបានរក្សាទុកជា block ហើយភ្ជាប់គ្នាជាច្រវាក់។ ពាក្យ “Block” មានន័យថា បណ្ដុំទិន្នន័យមួយ, ខណៈពេល “Chain” មានន័យថា ការភ្ជាប់ block ទាំងនោះអោយបន្តគ្នាទៅមុខ។

ក្នុងមួយ block អាចមានព័ត៌មានអំពី transaction ជាច្រើន។ ពេល block មួយត្រូវបានបញ្ចប់ វានឹងត្រូវភ្ជាប់ទៅ block មុន ហើយបង្កើតជាច្រវាក់បន្តបន្ទាប់។ ដោយសារតែ block នីមួយៗភ្ជាប់ទាក់ទងគ្នា ការកែប្រែទិន្នន័យក្នុង block មួយ នឹងប៉ះពាល់ដល់ block បន្ទាប់ៗទៀត ដែលធ្វើអោយការកែប្រែដោយបន្លំកាន់តែពិបាក។

នេះហើយជាមូលហេតុដែល Blockchain ត្រូវបានគេប្រើសម្រាប់កត់ត្រា transaction crypto ឲ្យមានភាពតម្លាភាព និងអាចផ្ទៀងផ្ទាត់បាន។

២. Block មួយមានអ្វីខ្លះ?

ដើម្បីយល់ពី Blockchain អ្នកគួរយល់ពីរចនាសម្ព័ន្ធរបស់ block មុនសិន។ ជាទូទៅ block មួយមានធាតុសំខាន់ៗដូចជា:

• បញ្ជី transaction ដែលកើតឡើងក្នុងរយៈពេលជាក់លាក់មួយ
• Timestamp ឬពេលវេលាដែល block ត្រូវបានបង្កើត
• Hash របស់ block បច្ចុប្បន្ន
• Hash របស់ block មុន

Hash គឺជាលេខកូដឌីជីថលមួយដែលតំណាងអោយទិន្នន័យក្នុង block។ បើមានការកែប្រែទិន្នន័យតិចតួច ក៏ hash នឹងផ្លាស់ប្តូរផងដែរ។ ដូច្នេះ hash ជួយអោយប្រព័ន្ធអាចរកឃើញការកែប្រែ ឬការបន្លំបានងាយ។

៣. Transaction ត្រូវបានកត់ត្រាយ៉ាងដូចម្តេច?

ពេលអ្នកផ្ញើ Crypto មួយ transaction នឹងត្រូវបញ្ជូនទៅកាន់ network។ បន្ទាប់មក node ឬ computer ក្នុងបណ្ដាញនឹងធ្វើការផ្ទៀងផ្ទាត់ថា transaction នោះត្រឹមត្រូវឬអត់។ ឧទាហរណ៍ វានឹងពិនិត្យថា អ្នកផ្ញើមាន balance គ្រប់គ្រាន់ឬអត់ ហើយ signature ឌីជីថលត្រឹមត្រូវឬអត់។

បន្ទាប់ពី transaction ត្រូវបានផ្ទៀងផ្ទាត់ហើយ វានឹងត្រូវដាក់បញ្ចូលទៅក្នុង block មួយ។ ពេល block នោះត្រូវបានបញ្ជាក់ និងបន្ថែមទៅក្នុង chain រួច transaction របស់អ្នកក៏ត្រូវបានកត់ត្រាជាផ្លូវការនៅលើ Blockchain។

៤. Node មានតួនាទីអ្វី?

Node គឺជា computer ឬ server ដែលភ្ជាប់ទៅកាន់ Blockchain network។ Node មានតួនាទី រក្សាទុកច្បាប់ចម្លងនៃ Blockchain និងជួយផ្ទៀងផ្ទាត់ transaction និង block ថ្មីៗ។

ព្រោះមាន node ជាច្រើននៅជុំវិញពិភពលោក Blockchain មិនអាស្រ័យលើ server មួយតែមួយទេ។ នេះហើយជាមូលហេតុដែលវាត្រូវបានហៅថា decentralized។ បើ computer មួយបិទ ឬមានបញ្ហា Network នៅតែអាចបន្តដំណើរការបាន។

ការមាន node ច្រើនក៏ធ្វើអោយប្រព័ន្ធមានតម្លាភាព និងពិបាកបន្លំជាង ព្រោះទិន្នន័យត្រូវបានចែកចាយទៅក្នុងបណ្ដាញទាំងមូល។

៥. Decentralization មានន័យដូចម្តេច?

Decentralization មានន័យថា ប្រព័ន្ធមិនត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយអង្គភាពតែមួយ ដូចជា bank ឬ company តែមួយនោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ ការគ្រប់គ្រង និងការផ្ទៀងផ្ទាត់ ត្រូវបានចែកចាយទៅកាន់អ្នកចូលរួមជាច្រើនក្នុង network។

នេះធ្វើអោយ Blockchain មានអត្ថប្រយោជន៍ជាច្រើន:

• កាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើអ្នកកណ្ដាល
• បង្កើនភាពតម្លាភាព
• កាត់បន្ថយហានិភ័យដែលប្រព័ន្ធបិទដោយសារកន្លែងតែមួយខូច
• ធ្វើអោយការកែប្រែទិន្នន័យដោយបន្លំកាន់តែពិបាក

ទោះយ៉ាងណា Decentralization មិនមានន័យថា គ្មានចំណុចខ្សោយឡើយ។ Blockchain នីមួយៗអាចមានកម្រិត decentralization ខុសៗគ្នា អាស្រ័យលើរបៀបដែល network ត្រូវបានរចនា។

៦. ហេតុអ្វី Blockchain ត្រូវបានគេចាត់ទុកថា មានសុវត្ថិភាព?

មូលហេតុសំខាន់ៗគឺ:

• ទិន្នន័យត្រូវបានភ្ជាប់គ្នាជាច្រវាក់តាមរយៈ hash
• ច្បាប់ចម្លងនៃទិន្នន័យត្រូវបានរក្សាទុកលើ node ជាច្រើន
• Transaction ត្រូវការការផ្ទៀងផ្ទាត់មុនបន្ថែមទៅក្នុង block
• ការកែប្រែទិន្នន័យមុនៗត្រូវការកម្លាំងធំ និងការគ្រប់គ្រង network ច្រើន

ដូច្នេះ Blockchain មិនងាយត្រូវបាន hack ដោយកែ transaction ចាស់ៗឡើយ។ ប៉ុន្តែអ្នកប្រើនៅតែត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ន ព្រោះបញ្ហាជាច្រើនកើតឡើងពី wallet, phishing ឬ human error មិនមែនពី Blockchain ខ្លួនវាផ្ទាល់ទេ។

៧. ឧទាហរណ៍សាមញ្ញសម្រាប់អ្នកចាប់ផ្តើម

សូមស្រមៃថា មានមនុស្សម្នាក់ផ្ញើ Bitcoin ទៅមិត្តភក្តិរបស់គាត់។ ពេលចុច send:

• Transaction ត្រូវបានបង្កើត
• Transaction ត្រូវបានបញ្ជូនទៅ network
• Node ផ្ទៀងផ្ទាត់ថា transaction ត្រឹមត្រូវ
• Transaction ត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុង block
• Block ត្រូវបានភ្ជាប់ទៅ Blockchain
• អ្នកទទួលទទួលបានការបញ្ជាក់ថា transaction បានសម្រេច

ដំណើរការនេះកើតឡើងលឿន ឬយឺត អាស្រ័យលើ network និង blockchain នីមួយៗ។ ប៉ុន្តែគោលការណ៍មូលដ្ឋាននៅតែដូចគ្នា។

៨. ចំណុចសំខាន់ដែលត្រូវចងចាំ

សូមត្រៀមខ្លួនសម្រាប់មេរៀនបន្ទាប់៖ “មេរៀនទី៤៖ Wallet និង Private Key”។