Trading Psychology

១. Trading Psychology ជាអ្វី?

Trading Psychology គឺជាការសិក្សា និងការគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍ គំនិត និងប្រតិកម្មផ្លូវចិត្តរបស់ trader នៅពេលជួញដូរ។ វាពាក់ព័ន្ធនឹងរបៀបដែលអ្នកមានអារម្មណ៍ពេលឈ្នះ ពេលខាត ពេលខ្លាចបាត់ឱកាស និងពេលចង់សងវិញក្រោយការខាត។

នៅលើ chart ទីផ្សារមើលទៅដូចជាតែតម្លៃឡើង និងចុះ ប៉ុន្តែនៅពីក្រោយការសម្រេចចិត្តនីមួយៗ មានអារម្មណ៍ជាច្រើនចូលរួម។ ពេលអ្នកមិនអាចគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍របស់ខ្លួនបាន អ្នកអាចបោះបង់ច្បាប់ដែលខ្លួនសរសេរទុក ហើយចូល trade ដោយគ្មានវិន័យ។

ដូច្នេះ Trading Psychology គឺមិនមែនជាមេរៀនបន្ថែមទេ ប៉ុន្តែជាផ្នែកសំខាន់ខ្លាំងនៃការក្លាយជាអ្នកជួញដូរដែលមានស្ថេរភាព។

២. ហេតុអ្វីចិត្តវិទ្យាសំខាន់ជាងដែលគេគិត?

អ្នកអាចមាន strategy ល្អ ប៉ុន្តែបើអ្នកមិនធ្វើតាមវា Strategy នោះក៏គ្មានប្រយោជន៍ដែរ។ ចំណុចនេះហើយដែលបង្ហាញថា ចិត្តវិទ្យា និងវិន័យ មានសារៈសំខាន់ខ្លាំងជាងការស្គាល់ setup ប៉ុណ្ណោះ។

ឧទាហរណ៍:

• អ្នកចេះដាក់ Stop Loss ប៉ុន្តែពេលភ័យ អ្នកលុបវាចេញ
• អ្នកមាន rule risk 1% ប៉ុន្តែពេលទំនុកចិត្តខ្លាំង អ្នកបើក lot ធំជាងមុន
• អ្នកដឹងថាមិនគួរ revenge trade ប៉ុន្តែបន្ទាប់ពីខាត អ្នកចូលម្ដងទៀតភ្លាម

ទាំងនេះជាបញ្ហាចិត្តវិទ្យា មិនមែនបញ្ហាចំណេះដឹងបច្ចេកទេសទេ។

៣. Fear និង Greed

អារម្មណ៍ពីរដែលប៉ះពាល់ខ្លាំងបំផុតដល់ trader គឺ Fear (ភ័យខ្លាច) និង Greed (ការលោភលន់)។

Fear អាចធ្វើអោយអ្នក:

• ខ្លាចចូល trade ទោះ setup ល្អក៏ដោយ
• បិទ trade ឆាប់ពេក មុនដល់ Take Profit
• ខ្លាចបាត់ប្រាក់ ហើយមិនធ្វើតាម strategy

Greed អាចធ្វើអោយអ្នក:

• ចង់ចំណេញច្រើនពេកក្នុង trade មួយ
• មិនព្រមបិទចំណេញតាមផែនការ
• បើក lot ធំពេក
• ចង់ trade ច្រើនពេកក្នុងមួយថ្ងៃ

Trader ដែលមិនអាចគ្រប់គ្រង fear និង greed ជាញឹកញាប់នឹងធ្វើសកម្មភាពដែលផ្ទុយពី plan របស់ខ្លួន។

៤. Fear of Missing Out (FOMO)

FOMO មានន័យថា Fear of Missing Out ឬការភ័យថាខ្លួននឹងខកខានឱកាស។ នេះជាបញ្ហាដែល trader ថ្មីៗជួបញឹកញាប់ណាស់។

ពេលអ្នកឃើញតម្លៃរត់ឡើងខ្លាំង ឬចុះខ្លាំង អ្នកអាចមានអារម្មណ៍ថា “បើមិនចូលឥឡូវ ខ្ញុំនឹងខកឱកាស”។ ដូច្នេះអ្នកអាចចូល trade នៅកន្លែងដែលយឺតពេក ឬគ្មាន setup ច្បាស់។

បញ្ហារបស់ FOMO គឺវាធ្វើអោយអ្នកចូលទីផ្សារ មិនមែនដោយផ្អែកលើផែនការ ប៉ុន្តែដោយផ្អែកលើអារម្មណ៍ភ័យ។

៥. Revenge Trading

Revenge Trading គឺជាការចូល trade ម្ដងទៀតភ្លាមៗ បន្ទាប់ពីខាត ដោយមានអារម្មណ៍ថាចង់យកប្រាក់មកវិញឆាប់ៗ។ នេះជាទម្លាប់គ្រោះថ្នាក់ខ្លាំងណាស់។

ពេលខាត Trader ខ្លះអាចខឹង លំបាកទទួលយក ហើយគិតថាត្រូវសងវិញឥឡូវនេះ។ ដូច្នេះពួកគេបើក trade ថ្មីដោយគ្មាន setup ច្បាស់ ឬបង្កើន lot size ដោយគ្មានការគិត។

ជាញឹកញាប់ Revenge Trading មិនត្រឹមតែមិនសងវិញទេ ប៉ុន្តែធ្វើអោយការខាតកាន់តែធ្ងន់។

៦. Overconfidence ឬទំនុកចិត្តលើសកម្រិត

បន្ទាប់ពីឈ្នះជាប់ៗគ្នា Trader មួយចំនួនអាចចាប់ផ្តើមមានអារម្មណ៍ថា ខ្លួន “យល់ទីផ្សារហើយ” ឬ “មិនងាយខុសទេ”។ អារម្មណ៍នេះហៅថា Overconfidence។

វាអាចធ្វើអោយអ្នក:

• បើក lot ធំជាងមុន
• មិនគោរព Stop Loss
• មិនរង់ចាំ setup ពេញលេញ
• trade ច្រើនពេក

ទោះជាឈ្នះជាប់ៗគ្នាក៏ដោយ ទីផ្សារមិនដែលធានាថា trade បន្ទាប់នឹងឈ្នះទេ។ ដូច្នេះវិន័យត្រូវតែដដែល ទោះនៅពេលឈ្នះក៏ដោយ។

៧. ភាពលំបាកក្នុងការទទួលយកការខាត

Trader ថ្មីៗជាច្រើនពិបាកទទួលយកថា ការខាតជាផ្នែកធម្មតារបស់ការជួញដូរ។ ពួកគេចង់ឈ្នះគ្រប់ trade ហើយពេលខាត ពួកគេចាប់ផ្តើមសង្ស័យ strategy របស់ខ្លួនភ្លាមៗ។

ប៉ុន្តែការពិតគឺ Strategy ល្អមួយក៏នៅតែអាចខាតបាន។ អ្វីដែលសំខាន់មិនមែនគឺឈ្នះគ្រប់ trade ទេ ប៉ុន្តែគឺការធ្វើតាម plan និងគ្រប់គ្រងការខាតអោយនៅក្នុងកម្រិតសមស្រប។

ពេលអ្នកទទួលយកបានថា losing trade គឺជាផ្នែកនៃហ្គេម អ្នកនឹងមានភាពស្ងប់ស្ងាត់ជាងមុន និងមិនងាយធ្វើសកម្មភាពដោយអារម្មណ៍។

៨. ហេតុអ្វីវិន័យសំខាន់ជាងការទស្សន៍ទាយ?

Trader ជាច្រើនព្យាយាមរកវិធីទស្សន៍ទាយទីផ្សារអោយត្រូវជានិច្ច។ ប៉ុន្តែអ្វីដែលសំខាន់ជាងគឺ វិន័យ ក្នុងការធ្វើតាម plan របស់ខ្លួន។

អ្នកអាចមិនត្រូវគ្រប់ trade ក៏ដោយ ប៉ុន្តែបើអ្នកធ្វើតាម plan ដដែលៗ និងគ្រប់គ្រង risk បានល្អ អ្នកនៅតែអាចរស់នៅក្នុងទីផ្សារបាន។

ចិត្តវិទ្យាល្អជួយអោយអ្នកមិនលោតចេញពី strategy មួយទៅ strategy មួយ មិន revenge trade និងមិនចូលដោយអារម្មណ៍ភ្លាមៗ។

៩. របៀបបង្កើតចិត្តវិទ្យាល្អសម្រាប់ការជួញដូរ

Trading Psychology ល្អ មិនមែនកើតឡើងភ្លាមៗទេ ប៉ុន្តែកើតពីទម្លាប់ល្អដែលអ្នកធ្វើជាបន្តបន្ទាប់។ អ្នកអាចចាប់ផ្តើមដោយ:

• មាន Trading Plan ច្បាស់
• Risk តិចក្នុង trade មួយ
• ទទួលយកថាការខាតជារឿងធម្មតា
• កុំមើលលទ្ធផល trade មួយជាការវិនិច្ឆ័យខ្លួនទាំងមូល
• ផ្តោតលើដំណើរការ មិនមែនតែលទ្ធផលភ្លាមៗ

ពេលអ្នកគោរពលើដំណើរការដែលត្រឹមត្រូវ អារម្មណ៍របស់អ្នកនឹងស្ថិតស្ថេរជាងមុន។

១០. ទម្លាប់ដែលអាចជួយគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍

ខាងក្រោមនេះជាទម្លាប់មួយចំនួនដែលអាចជួយអោយចិត្តអ្នកស្ថិតស្ថេរជាងមុនពេលជួញដូរ:

• មើល checklist មុនចូលរាល់ trade
• កុំ trade ពេលខឹង ឬអស់កម្លាំង
• កំណត់ចំនួន trade អតិបរមាក្នុងមួយថ្ងៃ
• បើខាតជាប់ៗគ្នា ត្រូវសម្រាកសិន
• កត់ត្រាអារម្មណ៍របស់ខ្លួនក្នុង journal

ទម្លាប់សាមញ្ញៗទាំងនេះអាចជួយបន្ថយការសម្រេចចិត្តមិនប្រុងប្រយ័ត្ន និងធ្វើអោយអ្នកដឹងខ្លួនលឿនជាងមុន ពេលអារម្មណ៍កំពុងប៉ះពាល់ដល់ការត្រេត។

១១. កំហុសដែលអ្នកចាប់ផ្តើមជួបញឹកញាប់

• ចូល trade ដោយ FOMO
• revenge trade បន្ទាប់ពីខាត
• បង្កើន lot size ពេលចង់សងវិញ
• បិទចំណេញឆាប់ពេកដោយសារភ័យ
• មិនទទួលយក losing trade
• ផ្លាស់ប្តូរ plan ដោយសារអារម្មណ៍ភ្លាមៗ

កំហុសទាំងនេះសុទ្ធតែមានឫសគល់ពីចិត្តវិទ្យា មិនមែនពី chart ឬ indicator ទេ។

១២. របៀបហ្វឹកហាត់ Trading Psychology

ប្រសិនបើអ្នកចង់អភិវឌ្ឍផ្នែកចិត្តវិទ្យា អ្នកអាចចាប់ផ្តើមដោយវិធីសាមញ្ញដូចខាងក្រោម៖

• មុនចូល trade សួរខ្លួនឯងថា “ខ្ញុំចូលតាម plan ឬតាមអារម្មណ៍?”
• ក្រោយ trade កត់ត្រាអារម្មណ៍របស់ខ្លួន
• ពេលខាត កុំចូលភ្លាមៗម្តងទៀត
• ពេលឈ្នះ កុំមានទំនុកចិត្តលើសពេក
• ផ្តោតលើការអនុវត្តត្រឹមត្រូវ ជាជាងលទ្ធផលរយៈខ្លី

ការហ្វឹកហាត់នេះអាចធ្វើអោយអ្នកស្គាល់ខ្លួនឯងកាន់តែច្បាស់ ហើយនោះជាគន្លឹះសំខាន់មួយក្នុងការជួញដូរ។

១៣. ចំណុចសំខាន់ដែលត្រូវចងចាំ

សង្ខេបមេរៀនទី១៧:

• Trading Psychology គឺជាការគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍ និងគំនិតពេលជួញដូរ។
• Fear និង Greed ជាអារម្មណ៍ពីរដែលប៉ះពាល់ខ្លាំងបំផុតដល់ trader។
• FOMO អាចធ្វើអោយអ្នកចូល trade ដោយគ្មាន setup ល្អ។
• Revenge Trading អាចធ្វើអោយការខាតកាន់តែធ្ងន់។
• Overconfidence បន្ទាប់ពីឈ្នះជាប់ៗគ្នា ក៏គ្រោះថ្នាក់ដែរ។
• វិន័យ និងការធ្វើតាម plan សំខាន់ជាងការចង់ទស្សន៍ទាយអោយត្រូវគ្រប់ពេល។
• ការកត់ត្រាអារម្មណ៍ និងសង្កេតខ្លួនឯង ជួយអភិវឌ្ឍចិត្តវិទ្យាបានល្អ។

១៤. សម្រាប់អ្នកចាប់ផ្តើម

នៅដំណាក់កាលនេះ អ្នកមិនចាំបាច់ព្យាយាមលុបអារម្មណ៍ចោលទាំងស្រុងទេ។ អ្វីដែលសំខាន់គឺ ត្រូវស្គាល់ថាអារម្មណ៍ណាកំពុងប៉ះពាល់អ្នក ហើយរៀនមិនអោយវាគ្រប់គ្រងការសម្រេចចិត្តរបស់អ្នក។

ពេលអ្នកយល់ពី Trading Psychology ហើយ មេរៀនបន្ទាប់អំពី Trading Journal នឹងជួយអោយអ្នកដឹងថា របៀបកត់ត្រា trades និងអារម្មណ៍របស់ខ្លួន ដើម្បីកែលម្អការជួញដូរអោយកាន់តែប្រសើរឡើង។

សូមត្រៀមខ្លួនសម្រាប់មេរៀនបន្ទាប់៖ “មេរៀនទី១៨៖ Trading Journal”។