PROMPT ANALYST • LESSON 13

Grounding, Sources និង Fact-checking

27 កក្កដា 2026

ធ្វើឱ្យចម្លើយ AI អាចត្រួតពិនិត្យបាន៖ កំណត់ប្រភពអនុញ្ញាត, ភ្ជាប់ Claim ទៅ Citation, បែងចែក Fact/Inference/Unknown និងឈប់ទាយពេល Evidence មិនគ្រប់។

រយៈពេលប្រហែល ២១ នាទី

Prompt Mission • Level 13 បង្កើត Grounded Answer ដែល Claim សំខាន់ៗមាន Source, Date, Evidence, Confidence និង Verification Status

0 XP

ចាប់ផ្តើម

សេចក្តីផ្តើម
AI អាចសរសេរចម្លើយដែលស្តាប់ទៅជឿជាក់ ទោះ Evidence មិនគ្រប់ក៏ដោយ។ Grounding គឺការបង្ខំឱ្យចម្លើយឈរលើ Input ឬ Source ដែលបានកំណត់ និងបង្ហាញច្បាស់ថាអ្វីជាទិន្នន័យពិត អ្វីជាការសន្និដ្ឋាន និងអ្វីមិនទាន់ដឹង។

គោលបំណងមេរៀននេះ
បន្ទាប់ពីរៀនចប់ អ្នកអាចកំណត់ Source Scope, ជ្រើសប្រភពសមស្រប, សម្គាល់ Freshness, បង្កើត Claim–Citation Mapping, បង្ហាញ Confidence និងបញ្ជូនព័ត៌មានមិនប្រាកដទៅ Human Review។

១. Grounding ជួយអ្វី?

Grounding មិនធានាថា Source ត្រឹមត្រូវ ១០០% ទេ ប៉ុន្តែវាធ្វើឱ្យអ្នកដឹងថាចម្លើយយកមកពីណា និងអាចពិនិត្យបន្តបាន។ Prompt ត្រូវប្រាប់ AI ថា Source ណាអាចប្រើ, Source ណាមិនអាចប្រើ និងអ្វីត្រូវធ្វើពេល Source ខ្វះ។

Grounded Factព័ត៌មានដែលមាននៅក្នុង Source ជាមួយទីតាំង ឬ Citation ច្បាស់។

Inferenceការសន្និដ្ឋានពី Fact; ត្រូវដាក់ Label និងពន្យល់ភស្តុតាងខ្លី។

UnknownSource មិនផ្តល់ព័ត៌មានគ្រប់គ្រាន់; ត្រូវសរសេរ «មិនអាចផ្ទៀងផ្ទាត់»។

Conflictប្រភពផ្ទុយគ្នា; បង្ហាញភាពខុសគ្នា និងកុំជ្រើសមួយដោយស្ងៀមស្ងាត់។

Ungrounded Answerឆ្លើយជឿជាក់ដោយគ្មាន Citation, Date ឬសម្គាល់ថាព័ត៌មានណាជាការទាយ។

Grounded AnswerClaim សំខាន់ភ្ជាប់ទៅ Source, បង្ហាញ Date/Freshness និងរាយ Unknowns/Conflicts។

Citation ដែលមានទម្រង់ស្អាតមិនស្មើ Citation ត្រឹមត្រូវទេ។ ត្រូវបើកប្រភព និងពិនិត្យថាវាគាំទ្រ Claim ពិតប្រាកដ—not គ្រាន់តែពាក់ព័ន្ធនឹងប្រធានបទ។

២. ជ្រើស Source តាម Authority, Relevance និង Freshness

Source ល្អត្រូវសមនឹងសំណួរ។ សម្រាប់តម្លៃ ឬច្បាប់បច្ចុប្បន្ន ត្រូវប្រើប្រភពផ្លូវការ និងថ្មី។ សម្រាប់ការអះអាងវិទ្យាសាស្ត្រ ប្រើស្រាវជ្រាវដើម ឬឯកសារផ្លូវការ។ សម្រាប់ User Document ត្រូវកំណត់ Page/Section។

Primary / Official Sourceស្ថាប័នផ្លូវការ, Documentation, Dataset ដើម, Filing ឬសេចក្តីប្រកាសដើម។

Secondary Sourceអត្ថបទវិភាគ ឬសង្ខេបដែលអាចជួយបរិបទ ប៉ុន្តែត្រូវតាមដានទៅប្រភពដើម។

Freshnessបង្ហាញ Publish Date, Data Timestamp, Timezone និងថាព័ត៌មានអាចផុតកំណត់ពេលណា។

Exact LocationPage, Section, Table, Row ឬ Anchor ដែលគាំទ្រ Claim—not តំណទៅ Homepage ទូលំទូលាយ។

SOURCE TRIAGE LAB

ជ្រើស SOURCE • កំណត់ VERIFICATION ROUTE

READY

ជ្រើស Scenario ដើម្បីមើល Source Contract និងចំណុចត្រូវផ្ទៀងផ្ទាត់។ នេះជាគំរូបង្ហាញ—not ការស្វែងរកបច្ចុប្បន្ន។

CLAIMតម្លៃ XAU/USDព័ត៌មានប្រែប្រួលតាមពេលវេលា

SOURCE
TRIAGE

ROUTELIVE SOURCE CONTRACTProvider • Timestamp • Timezone • Market status

ត្រូវប្រើប្រភពទិន្នន័យទីផ្សារដែលអាចទុកចិត្តបាន, បង្ហាញតម្លៃ, ពេលវេលា, Timezone និង Market Open/Closed។ កុំប្រើលេខពី Memory ឬ Screenshot ចាស់។

៣. បំបែក Claim, Fact, Inference និង Unknown

មុនសរសេរចម្លើយ ស្នើឱ្យ AI បង្កើត Claim Inventory។ វាធ្វើឱ្យ Claim ខ្លាំងៗមិនលាក់ខ្លួនក្នុងកថាខណ្ឌ និងងាយដាក់ទង់ Claim ដែលគ្មាន Evidence។

CLAIM INVENTORY

សម្រាប់ប្រយោគសំខាន់នីមួយៗ បង្ហាញ៖ CLAIM, TYPE (FACT / INFERENCE / OPINION / UNKNOWN), SOURCE, EXACT EVIDENCE, DATE, CONFIDENCE និង STATUS។ បើ Source មិនគាំទ្រដោយផ្ទាល់ សរសេរ NOT VERIFIED។ កុំបម្លែង Inference ទៅជា Fact។

Confidence មិនត្រូវផ្អែកលើអារម្មណ៍របស់ AI ទេ។ វាត្រូវផ្អែកលើ Source Quality, Evidence Coverage, Agreement រវាងប្រភព និង Freshness។

៤. Citation ត្រូវគាំទ្រ Claim ពិតប្រាកដ

ដាក់ Citation ជិត Claim ដែលវាគាំទ្រ។ សម្រាប់ Document ប្រើ Page/Section។ សម្រាប់ Web ប្រើ Page Title និង Direct URL។ សម្រាប់ Data ប្រើ Dataset, Table/Row, Timestamp និង Unit។

EntailmentEvidence និយាយ ឬបញ្ជាក់អត្ថន័យដែល Claim អះអាងមែនទេ?

CoverageCitation គាំទ្រ Claim ទាំងមូល ឬគ្រាន់តែផ្នែកតូចមួយ?

Freshnessព័ត៌មាននៅតែថ្មីសម្រាប់សំណួរនេះទេ? បង្ហាញកាលបរិច្ឆេទជាក់លាក់។

Independenceប្រភពច្រើនពិតជាឯករាជ្យ ឬគ្រាន់តែចម្លងពីប្រភពដើមតែមួយ?

CITATION AUDIT

បើក Source នីមួយៗ ហើយពិនិត្យ៖ Direct support? Exact location? Current date? Correct unit? Primary or secondary? Conflict? បន្ទាប់មកផ្តល់ VERIFIED / PARTIALLY VERIFIED / NOT VERIFIED និងមូលហេតុខ្លី។

៥. Verification Workflow និង Stop Rules

Fact-checking ត្រូវធ្វើដាច់ពីការសរសេរ។ Extract Claims → Gather Sources → Verify Evidence → Resolve Conflicts → Write Answer → Audit Citations។ បើ Claim សំខាន់មិនអាចផ្ទៀងផ្ទាត់ កុំលាក់វាក្នុងភាសាជឿជាក់។

Publish-readyClaim សំខាន់មាន Direct Evidence, Source មាន Authority/Freshness, Date/Unit ត្រឹមត្រូវ និង Citation Audit PASS។

Stop / Human ReviewSource ខ្វះ, Citation មិនគាំទ្រ Claim, ប្រភពផ្ទុយគ្នា, Data ផុតកំណត់ ឬប្រធានបទ High-stakes។

ពាក្យ «មិនដឹង» ឬ «មិនអាចផ្ទៀងផ្ទាត់» គឺជាលទ្ធផលត្រឹមត្រូវជាងការបង្កើតចម្លើយ។ Prompt ល្អអនុញ្ញាតឱ្យ AI បញ្ឈប់ និងប្រាប់អ្វីត្រូវស្វែងរកបន្ថែម។

៦. រូបមន្តអនុវត្ត៖ Grounded Research Report

Prompt ខាងក្រោមបង្កើត Source Contract, Claim Ledger និង Citation Audit សម្រាប់អត្ថបទអប់រំ dmtrade.app។ វាបង្ខំឱ្យ AI សម្គាល់ Unknown និងមិនបង្កើត Citation។

សាកអនុវត្ត • PROMPT ជាភាសាខ្មែរ

ROLE៖ ធ្វើជាអ្នកស្រាវជ្រាវ និង Fact-checker សម្រាប់ dmtrade.app។ TOPIC៖ «ហានិភ័យនៃ Leverage សម្រាប់អ្នកចាប់ផ្តើម»។ SOURCE CONTRACT៖ ប្រើតែ (១) ឯកសារផ្លូវការរបស់ស្ថាប័នគ្រប់គ្រង ឬ Platform Documentation, (២) Research/Report ដើមដែលអាចបើកបាន និង (៣) Source ដែលខ្ញុំផ្តល់។ កុំប្រើ Blog គ្មានអ្នកនិពន្ធ, Social Post ឬ Source ដែលមិនអាចផ្ទៀងផ្ទាត់ជាភស្តុតាងចុងក្រោយ។ PHASE 1 — SOURCE PLAN៖ បញ្ជាក់ប្រភេទ Source ដែលត្រូវការ, Authority, Date/Freshness និងព័ត៌មានត្រូវស្វែងរក។ PHASE 2 — CLAIM LEDGER៖ រាយ CLAIM, TYPE (FACT/INFERENCE/OPINION/UNKNOWN), SOURCE TITLE, DIRECT LINK ឬ DOCUMENT LOCATION, PUBLISH/DATA DATE, EXACT SUPPORT, CONFIDENCE (High/Medium/Low) និង STATUS (VERIFIED/PARTIAL/NOT VERIFIED)។ PHASE 3 — CONFLICT CHECK៖ បង្ហាញ Source ដែលផ្ទុយគ្នា, ភាពខុសគ្នា និងអ្វីមិនអាចសម្រេច។ កុំជ្រើស Source មួយដោយស្ងៀមស្ងាត់។ PHASE 4 — WRITE៖ សរសេរអត្ថបទខ្មែរ ១៨០–២២០ ពាក្យសម្រាប់អ្នកចាប់ផ្តើម មាន Hook, Explanation, ឧទាហរណ៍សាមញ្ញ, Bullet ៣, Risk note និង CTA ទៅ dmtrade.app។ ដាក់ Citation ជិត Claim ដែលវាគាំទ្រ។ កុំធានាចំណេញ និងកុំផ្តល់សញ្ញាទិញលក់។ PHASE 5 — CITATION AUDIT៖ សម្រាប់ Citation នីមួយៗ ពិនិត្យ Direct Support, Exact Location, Date, Unit, Source Authority និង Coverage។ បញ្ចប់ដោយ «Unknowns និងអ្វីត្រូវផ្ទៀងផ្ទាត់បន្ថែម»។ STOP RULE៖ កុំបង្កើត Source, URL, Quote, Date ឬ Fact។ បើមិនអាចចូលប្រើ Source ឬ Claim សំខាន់ខ្វះ Evidence សូមសរសេរ NOT VERIFIED និងកុំដាក់អត្ថបទជា Publish-ready។

៧. ពិនិត្យការយល់ដឹង

QUIZ ខ្លី

តើ Prompt ណាជួយកាត់បន្ថយការជឿព័ត៌មាន AI ខុសបានល្អជាងគេ?

ចម្លើយត្រឹមត្រូវ៖ ខ។ Grounding និង Citation Audit ធ្វើឱ្យ Claim សំខាន់អាចតាមដានទៅ Source និងបង្ហាញច្បាស់ពេល Evidence មិនគ្រប់ ឬមាន Conflict។

៨. ចំណុចសំខាន់ដែលត្រូវចងចាំ

Grounding ភ្ជាប់ចម្លើយទៅ Source ដែលបានកំណត់ និងធ្វើឱ្យអ្នកអាចពិនិត្យបន្តបាន។
បំបែក Fact, Inference, Opinion និង Unknown; កុំបម្លែងការសន្និដ្ឋានទៅជាទិន្នន័យពិត។
ជ្រើស Source តាម Authority, Relevance, Exact Location និង Freshness។
Citation ត្រូវគាំទ្រ Claim ពិត—not គ្រាន់តែពាក់ព័ន្ធនឹងប្រធានបទ។
បង្ហាញ Conflicts/Unknowns និងប្រើ Stop Rule/Human Review ពេល Claim សំខាន់មិនអាចផ្ទៀងផ្ទាត់។

រូបមន្តសាមញ្ញ៖ «កំណត់ Source → Extract Claims → ភ្ជាប់ Evidence → សម្គាល់ Date/Confidence → Audit Citation → រាយ Unknowns»។

លំហាត់អនុវត្ត៖ យកអត្ថបទ AI មួយ រាយ Claim ៥, ចាត់ជា Fact/Inference/Unknown, រក Source សម្រាប់ Claim នីមួយៗ និងដាក់ Status VERIFIED/PARTIAL/NOT VERIFIED។

SOURCE ANALYST BADGE