CAPSTONE • AI TRUTH LAB • LESSON 20

Capstone: AI Truth Lab

៣ សីហា 2026

នេះមិនមែនជាមេរៀនអានប៉ុណ្ណោះទេ។ អ្នកនឹងយកចម្លើយ AI មួយ បំបែកវាជាClaims, កំណត់Risk, ស្វែងប្រភពដើម, តេស្តលេខ/Logic/Context, សម្រេច Verdict និងរក្សាAudit Trail ដែលអ្នកផ្សេងអាចត្រួតពិនិត្យឡើងវិញបាន។

ប្រហែល ៤៥–៦០ នាទី

Truth Lab Investigator • Final LevelCAPTURE - DECOMPOSE - PRIORITIZE - SOURCE - TEST - VERDICT - RECORD

0 XP

ចាប់ផ្តើម Capstone

មេរៀនទី២០ Capstone AI Truth Lab បង្ហាញមន្ទីរពិសោធន៍ពិនិត្យ Claim Evidence និងVerdict

គោលបំណងសិក្សា

អនុវត្តជំនាញវគ្គទាំងមូលលើCase មួយពីដើមដល់ចប់។
បង្កើត Claim Map និងRisk Queue ដោយបែងចែក Fact, Opinion, Inference និងPrediction។
ប្រើ Truth Test Stack ដើម្បីពិនិត្យSource, Citation, Date, Number, Logic, Bias និងSafety។
សរសេរ Verdict ដែលមានScope និងUncertainty—not ពាក្យ “ពិត/មិនពិត” ដាច់ខាតគ្រប់ករណី។
ប្រគល់ Verification Packet និងAudit Trail ដែលអាចធ្វើឡើងវិញបាន។

១. Capstone Brief៖ អ្នកត្រូវបង្កើតអ្វី?

AI Truth Lab គឺជាលំហាត់ចុងក្រោយដែលបម្លែងចម្លើយ AI មួយទៅជា Evidence-backed Verdict—សេចក្ដីសម្រេចដែលភ្ជាប់ទៅភស្តុតាង និងបញ្ជាក់ព្រំដែនប្រើប្រាស់។ ជ្រើសចម្លើយមានClaims យ៉ាងតិច ៤ និងមានClaim មួយទាក់ទងលេខ កាលបរិច្ឆេទ ឬPrediction។ កុំប្រើព័ត៌មានសម្ងាត់របស់អ្នកក្នុងLab។

Deliverable	ត្រូវមាន
១. Frozen case	Prompt, AI answer, date/time, tool/model ប្រសិនបើដឹង និងintended use
២. Claim map	Claim IDs, type, risk និងpriority
៣. Evidence ledger	Source, locator, date/version, cross-check និងstatus
៤. Test notes	Number/logic/context/bias/media/safety checks ដែលសមនឹងClaim
៥. Verdict	Use, Revise, Reject ឬHold + rationale + uncertainty
៦. Audit packet	Owner/reviewer, version history និងreview trigger

សញ្ញាថាCapstone ល្អ៖ អ្នកផ្សេងអាចតាមពីVerdict ទៅClaim និងEvidence បាន; មិនមានCitation ក្លែងក្លាយ; Claim ខ្ពស់ត្រូវEvidence ខ្ពស់; និងមិនលាក់អ្វីដែលមិនទាន់ដឹង។

Truth Test Stack ៦៖ Claim Type Source Authority Cross-check Date Version Number Logic Bias និងSafety

២. Triage៖ ចាត់ប្រភេទ Claim និងកំណត់Risk

អានចម្លើយទាំងមូលមួយដងសម្រាប់បរិបទ រួចបំបែកជា Atomic claims។ ចាត់ជា Fact (អាចផ្ទៀងផ្ទាត់), Opinion (ការវាយតម្លៃ), Inference (សន្និដ្ឋានពីEvidence) និងPrediction (អនាគតមិនទាន់កើត)។ បន្ទាប់មកដាក់Risk តាមផលប៉ះពាល់ និងReversibility—តើកំហុសអាចកែបានងាយ ឬបង្កការខាតបង់ធ្ងន់?

Low riskចំណេះដឹងទូទៅ ឬការកែបានងាយ; ពិនិត្យប្រភពសមស្របមួយ និងspot-check។

Medium riskប៉ះការសិក្សា ការងារ ឬចំណាយ; ត្រូវprimary source និងcross-check ឯករាជ្យ។

High riskHealth, Legal, Finance, Security; ត្រូវប្រភពផ្លូវការ ថ្មី Reviewer និងprofessional escalation ពេលសមស្រប។

Unknownមិនមែន Fail ទេ—ដាក់Hold, សរសេរអ្វីខ្វះ និងកុំឱ្យ AI ស្មានបំពេញ។

Risk Queue មិនមែន Reading Order

កុំចាំបាច់ពិនិត្យតាមលំដាប់កថាខណ្ឌ។ ចាប់ពីClaim ដែលអាចប្ដូរDecision, បង្កគ្រោះថ្នាក់ ឬងាយក្លែងបន្លំ ដូចជាលេខ កាលបរិច្ឆេទ Quote និងRecommendation។ Claim ជារចនាប័ទ្ម ឬOpinion ទាបអាចពិនិត្យក្រោយ។

៣. Truth Test Stack៖ តេស្ត ៦ ស្រទាប់

១

Claim Type & Scopeតើជាអ្វីពិតប្រាកដ? Absolute words ដូចជា “គ្រប់”, “មិនដែល”, “ធានា” មានលក្ខខណ្ឌលាក់ទេ?

២

Source Authority & Fitប្រភពដើមមានសិទ្ធិដឹងរឿងនេះទេ? ប្រភពមួយល្អសម្រាប់Claim មួយ មិនប្រាកដល្អសម្រាប់Claim ផ្សេង។

៣

Cross-check & CitationបើកLink ពិត, ផ្ទៀងផ្ទាត់title/author/locator និងស្វែងការបញ្ជាក់ឯករាជ្យ—not គេហទំព័រចម្លងគ្នា។

៤

Date, Version & Windowកត់published/updated/effective date, model/software version និងdata window ដែលConclusion ប្រើ។

៥

Numbers, Logic & ContextRecompute, ពិនិត្យunit/denominator/baseline, hidden assumption, alternative explanation និងmissing context។

៦

Bias, Framing & Safetyស្វែងloaded language, omission, incentive, privacy leak, harmful instruction និងcertainty ដែលលើសEvidence។

ច្បាប់សំខាន់៖ Self-critique របស់ AI អាចជួយរកចំណុចត្រូវពិនិត្យ ប៉ុន្តែមិនមែនជាIndependent evidence។ Evidence ត្រូវមកពីប្រភពដែលអាចបើក តាមដាន និងសមនឹងClaim។

៤. Case Files ៣ និង Wrong/Better

ជីវិតប្រចាំថ្ងៃAI និយាយថាសំបុត្រយន្តហោះអាចRefund 100%។ ពិនិត្យfare rules, airline policy version, booking class, deadline និងប្រើreference/case number; កុំយកblog ទូទៅជំនួសកិច្ចសន្យារបស់សំបុត្រ។

សិក្សា/ការងារAI summary នៃរបាយការណ៍និយាយថាProgram “បង្កើនលទ្ធផល 30%”។ ពិនិត្យmetric, baseline, sample, period, table locator និងថាវាជាcorrelation ឬcausation។

Trading/FinanceAI ព្យាករណ៍ XAU/USD ឡើងដោយសារindicator មួយ។ Label ជាPrediction; កត់price feed/timeframe/timestamp, recompute indicator, test alternative scenario, downside/invalidation និងគ្មានការធានាចំណេញ។

Wrong ១“មានCitation ៤ ដូច្នេះចម្លើយពិត” ដោយមិនបើកLink មិនរកLocator និងមិនមើលថាCitation គាំទ្រClaim ឬអត់។

Better ១C-02 Supported ដោយprimary source Section 3.1; cross-check ឯករាជ្យស្របគ្នា; C-03 Hold ព្រោះLink មាន តែមិនគាំទ្រលេខដែលAI លើកឡើង។

Wrong ២“AI confident 95% និងគណនាលឿន ដូច្នេះUse” ទោះdata មិនមានdate និងformula មិនបង្ហាញ។

Better ២Recompute ពីraw inputs, កត់unit និងrounding, ប្រើdata timestamp ត្រឹមត្រូវ ហើយVerdict “Revise” ព្រោះconclusion លើសdata window។

Capstone AI Truth Lab Workflow ៧ ជំហាន Capture Case Split Claims Prioritize Risk Find Sources Test Evidence Decide Verdict និងRecord Audit

៥. Interactive Truth Lab៖ វាយតម្លៃភាពរួចរាល់

ជ្រើសស្ថានភាពនៃCase របស់អ្នក។ Lab នឹងគណនា Readiness ប៉ុន្តែScore មិនជំនួសEvidence ឬអ្នកជំនាញទេ។ ប្រើClaim សាកល្បងដែលគ្មានPassword, ID, account number ឬព័ត៌មានសម្ងាត់។

Core Claim

Claim type

Risk

Best source

Independent cross-check

Citation match

Date/Version

Numbers/Logic

Context & alternatives

Bias/Privacy/Safety

Audit trail

បំពេញCase ហើយចុច «វាយតម្លៃ Case»។

កំហុសញឹកញាប់ និងវិធីកែ

ស្វែងតែអ្វីដែលយល់ស្របកែ៖ ស្វែងcontradictory evidence និងalternative explanation ជាប្រព័ន្ធ។

Link count = Truthកែ៖ Audit destination, authority, locator និងclaim-to-evidence match។

Score ខ្ពស់លាក់Hard-stopកែ៖ fabricated citation, privacy leak និងunsafe advice ត្រូវDo not use មុនលេខសរុប។

Verdict ហួសScopeកែ៖ សរសេរ “Supported within…” និងបញ្ជាក់Claims មិនទាន់ពិនិត្យ។

AI ពិនិត្យខ្លួនឯងតែម្នាក់កែ៖ ប្រើReverse Prompt សម្រាប់issue spotting ហើយផ្ទៀងផ្ទាត់ដោយប្រភពឯករាជ្យ។

មិនរក្សាAudit Trailកែ៖ Freeze version, claim IDs, evidence locators, decision, reviewer និងreview trigger។

៦. Capstone Workflow និង Final Verdict

១

Capture CaseFreeze prompt/output, date/time, intended use, audience និងstakes។

២

Split Claimsដាក់Claim IDs និងចាត់ជាFact, Opinion, Inference ឬPrediction។

៣

Prioritize Riskចាប់ពីClaims ដែលប្ដូរDecision ឬបង្កផលប៉ះពាល់ធ្ងន់។

៤

Find Sourcesប្រើprimary sources, lateral reading, exact locator និងindependent cross-check។

៥

Test Evidenceពិនិត្យdate/version, citation, numbers, logic, context, bias, images និងsafety តាមតម្រូវការ។

៦

Decide VerdictUse/Revise/Reject/Hold ជាមួយrationale, scope និងuncertainty—not confidence តែមួយ។

៧

Record & Monitorរក្សាaudit packet, owner/reviewer, version និងreview trigger ពេលព័ត៌មានផ្លាស់ប្តូរ។

លំហាត់អនុវត្ត

លំហាត់ ១៖ Truth Lab Mini Case

AI និយាយថា “ការប្រើទូរស័ព្ទមុនគេងតែងតែបន្ថយគុណភាពដំណេក 40%”។ បង្កើតClaims, Risk, Evidence plan និងVerdict បណ្ដោះអាសន្ន។

គំរូចម្លើយ/ពិនិត្យខ្លួនឯង

C-01 causal/general claim; C-02 exact 40%; “តែងតែ” ជាabsolute red flag។ ត្រូវprimary studies/guidance, population, exposure definition, outcome metric, sample, date និងalternative factors។ មុនមានEvidence គ្រប់៖ Verdict “Hold/Revise wording”; មិនអនុញ្ញាតលេខ40% ឬ“តែងតែ” ដោយគ្មានexact support។

លំហាត់ ២៖ Finance Capstone

AI និយាយថា “Gold នឹងឡើងសប្ដាហ៍ក្រោយ ព្រោះ RSI ទាប ហើយsetup នេះឈ្នះ 80%”។ រៀបVerification packet។

គំរូចម្លើយ/ពិនិត្យខ្លួនឯង

Label Prediction; កត់symbol/feed/timeframe/timestamp/RSI settings; សួរប្រភព80%, sample size, period, costs, out-of-sample test និងselection bias។ Recompute RSI និងសាកalternative scenario/invalidation។ Verdict មិនគួរលើស “Unverified prediction/Do not treat as signal” បើគ្មានreproducible test; គ្មានការធានាចំណេញ។

ពិនិត្យការយល់ដឹង

FINAL QUIZ ៥ សំណួរ

ពិន្ទុ៖ ០/៥

Key Takeaways

Capstone ល្អភ្ជាប់Frozen case, Claim map, Evidence ledger, Tests, Verdict និងAudit trail។
ពិនិត្យតាមRisk Queue—not តាមលំដាប់កថាខណ្ឌតែប៉ុណ្ណោះ។
Primary source ត្រូវសមនឹងClaim; Link មួយមិនស្មើEvidence ទេ។
Date/version, number, logic, context, bias និងsafety ជាតេស្តផ្សេងគ្នា។
Self-critique របស់AI ជួយរកissue ប៉ុន្តែមិនជំនួសindependent evidence។
Verdict ត្រូវបញ្ជាក់Scope, uncertainty និងnext action។
Audit trail និងreview trigger ធ្វើឱ្យVerification អាចតាមដាន និងធ្វើឡើងវិញបាន។

ប្រភពសម្រាប់រៀនបន្ថែម

AI TRUTH LAB INVESTIGATOR

កំពុងបញ្ចប់វគ្គពិនិត្យចម្លើយ AI

បន្តអានគ្រប់ Checkpoint និងឆ្លើយFinal Quiz ដើម្បីបើកCourse Complete។

0% • Final Capstone កំពុងដំណើរការត្រឡប់ទៅវគ្គសិក្សា

វគ្គនេះបានបង្កើតឡើងវិញគ្រប់មេរៀនចាប់ពីមេរៀនទី២ ដល់មេរៀនទី២០ រួចរាល់។