DeFi មូលដ្ឋាន

១. DeFi ជាអ្វី?

DeFi គឺជាសេវាហិរញ្ញវត្ថុដែលដំណើរការនៅលើ Blockchain ដោយមិនចាំបាច់មានធនាគារ ឬអង្គភាពកណ្ដាលជាអ្នកគ្រប់គ្រង។ អ្នកអាចផ្ទេរទ្រព្យសម្បត្តិ, ប្តូរ Token, ដាក់ឲ្យខ្ចី, ខ្ចីប្រាក់, ឬរកចំណូលពី Crypto របស់អ្នកបានដោយភ្ជាប់ Wallet ទៅកាន់ platform DeFi។

គន្លឹះសំខាន់របស់ DeFi គឺ អ្នកប្រើប្រាស់នៅតែគ្រប់គ្រងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ខ្លួនឯង។ វាផ្សេងពីប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុបែបបុរាណដែលធនាគារ ឬក្រុមហ៊ុនជាអ្នកកាន់កាប់ និងគ្រប់គ្រងគណនីជំនួសអ្នក។

DeFi ភាគច្រើនកើតឡើងលើ blockchain ដែលគាំទ្រ Smart Contract ដូចជា Ethereum, BNB Chain, Solana និងបណ្ដាញផ្សេងៗទៀត។

២. Smart Contract មានតួនាទីអ្វី?

Smart Contract គឺជា code ដែលដំណើរការលើ Blockchain។ វាធ្វើការងារដោយស្វ័យប្រវត្តិ តាមលក្ខខណ្ឌដែលបានសរសេរទុកជាមុន។ នៅក្នុង DeFi, Smart Contract ជំនួសតួនាទីរបស់អង្គភាពកណ្ដាល ដូចជា ធនាគារ ឬ broker ក្នុងការគ្រប់គ្រងប្រតិបត្តិការ។

ឧទាហរណ៍ បើអ្នកចង់ swap ETH ទៅ USDT នៅលើ DeFi platform មួយ, Smart Contract នឹងគណនាតម្លៃ, យក fee, និងប្តូរ asset អោយអ្នកដោយស្វ័យប្រវត្តិ ដោយមិនចាំបាច់មានបុគ្គលណាម្នាក់អង្គុយអនុម័តនោះទេ។

៣. សេវា DeFi មូលដ្ឋានមានអ្វីខ្លះ?

DeFi មិនមែនមានតែការប្តូរ Token ប៉ុណ្ណោះទេ។ វាមានសេវាច្រើនដែលស្រដៀងនឹងសេវាធនាគារ ប៉ុន្តែដំណើរការលើ Blockchain។

• Swap – ប្តូរ Token មួយទៅ Token មួយទៀត
• Lending – ដាក់ Crypto ឲ្យអ្នកដទៃខ្ចី ដើម្បីទទួលបានការប្រាក់
• Borrowing – ខ្ចី Crypto ដោយដាក់ collateral
• Staking – ដាក់ Coin ទុកដើម្បីទទួល reward
• Yield Farming – ផ្តល់ liquidity ឬចូលរួម protocol ដើម្បីរក reward បន្ថែម

សេវាទាំងនេះជួយអោយ Crypto មិនមែនត្រឹមតែ “កាន់ទុក” ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែអាចប្រើសម្រាប់បង្កើតចំណូល ឬចូលរួម ecosystem បានផងដែរ។

៤. DeFi ខុសពីធនាគារបែបបុរាណយ៉ាងដូចម្តេច?

នៅក្នុងប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុបែបបុរាណ អ្នកត្រូវការធនាគារ ឬស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុជាអ្នកកណ្ដាល។ ពួកគេកាន់ប្រាក់របស់អ្នក, ពិនិត្យឯកសារ, អនុម័តប្រតិបត្តិការ និងអាចកំណត់ម៉ោងបើកបិទសេវា។

ចំណែក DeFi អនុញ្ញាតអោយអ្នកប្រើប្រាស់ធ្វើប្រតិបត្តិការដោយផ្ទាល់ពី Wallet ហើយ platform ជាច្រើនដំណើរការបាន 24/7។ អ្នកមិនចាំបាច់រង់ចាំការអនុម័តពីបុគ្គលិក ហើយមិនចាំបាច់មានគណនីធនាគារទើបអាចប្រើសេវាបាននោះទេ។

• TradFi មានអង្គភាពកណ្ដាល / DeFi គ្មានអង្គភាពកណ្ដាល
• TradFi អាចមានម៉ោងបិទបើក / DeFi ដំណើរការ 24 ម៉ោង
• TradFi គ្រប់គ្រងគណនីអោយអ្នក / DeFi អ្នកគ្រប់គ្រង Wallet ខ្លួនឯង

៥. អត្ថប្រយោជន៍របស់ DeFi

មូលហេតុដែលមនុស្សជាច្រើនចាប់អារម្មណ៍លើ DeFi គឺព្រោះវាផ្តល់សេរីភាព និងភាពបើកចំហខ្ពស់។

• អាចប្រើបានពីគ្រប់ទីកន្លែង ប្រសិនបើមានអ៊ីនធឺណិត និង Wallet
• ប្រើប្រាស់បាន 24/7
• មិនចាំបាច់មានធនាគារជាអ្នកកណ្ដាល
• មានឱកាសរកចំណូលពី staking, lending និង liquidity providing
• តម្លាភាពខ្ពស់ ព្រោះ transaction អាចពិនិត្យបានលើ Blockchain

៦. ហានិភ័យដែលអ្នកគួរប្រុងប្រយ័ត្ន

ទោះបីជា DeFi មានអត្ថប្រយោជន៍ច្រើន ក៏វាមិនមែនគ្មានហានិភ័យទេ។ អ្នកចាប់ផ្តើមគួរយល់ពីហានិភ័យមុនសិន។

• Smart Contract Risk – code អាចមាន bug ឬចន្លោះសុវត្ថិភាព
• Phishing / Fake Website – website ក្លែងក្លាយអាចលួច Wallet
• Impermanent Loss – សម្រាប់អ្នកផ្តល់ liquidity
• Token Volatility – តម្លៃ Token អាចឡើងចុះខ្លាំង
• Wallet Security – បើបាត់ seed phrase ឬ sign ខុស អ្នកអាចបាត់ asset

ដូច្នេះ មុនចាប់ផ្តើមប្រើ DeFi អ្នកគួរសិក្សា platform អោយច្បាស់ ប្រើចំនួនតិចសម្រាប់សាកល្បងមុន ហើយកុំភ្ជាប់ Wallet ទៅកាន់គេហទំព័រដែលមិនទុកចិត្ត។

៧. ឧទាហរណ៍សាមញ្ញសម្រាប់អ្នកចាប់ផ្តើម

សូមស្រមៃថា អ្នកមាន USDT នៅក្នុង Wallet របស់អ្នក ហើយអ្នកចង់ប្តូរទៅ ETH។ នៅក្នុង DeFi អ្នកអាចចូលទៅកាន់ DEX មួយ, ភ្ជាប់ Wallet, ជ្រើស USDT និង ETH, បញ្ជាក់ transaction ហើយ Smart Contract នឹងធ្វើការប្តូរអោយអ្នក។

ឬបើអ្នកមាន ETH ហើយមិនចង់លក់ អ្នកអាចយកទៅ stake ឬដាក់ចូល protocol មួយ ដើម្បីទទួល reward បន្ថែម។ នេះបង្ហាញថា DeFi អនុញ្ញាតអោយ asset របស់អ្នក “ធ្វើការងារ” ជំនួសអោយទុកស្ងៀមៗ។

៨. ចំណុចសំខាន់ដែលត្រូវចងចាំ

សូមត្រៀមខ្លួនសម្រាប់មេរៀនបន្ទាប់៖ “មេរៀនទី១៧៖ Staking និង Passive Income”។